مطالعات جدید نشان داده است که پیروگالول (Pyrogallol)، مادهای که بهطور طبیعی در گیاهان وجود دارد و از راه فاضلاب و کارخانهها وارد آب میشود، میتواند به آبزیان آسیب جدی بزند. پژوهشگران هشدار میدهند که طبیعیبودن یک ماده، به معنای بیخطربودن آن نیست.
ممکن است فکر کنیم مواد طبیعی همیشه بیخطرند، اما همیشه اینطور نیست. مادهای به نام پیروگالول (Pyrogallol) که بهطور طبیعی در گیاهان وجود دارد، اگر وارد آب شود، میتواند برای آبزیان خطرناک باشد. این ماده از راه فاضلاب، کارخانهها و تجزیه بقایای گیاهی وارد رودخانهها و دریاچهها میشود.
پیروگالول چیست و از کجا میآید؟
پیروگالول هنگام تجزیه تانَن (مادهای که در پوست درختان و میوههای نارس وجود دارد) و سایر مواد گیاهی تولید میشود. همچنین در صنایع رنگ، عکاسی، داروسازی و ساخت محصولات آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد؛ به همین دلیل، راههای زیادی برای ورود آن به آبهای شیرین وجود دارد.
تاکنون وجود پیروگالول در آب لولهکشی، رودخانهها، فاضلاب خانگی و صنعتی تأیید شده است، اما دانشمندان هنوز نمیدانند که این ماده با چه غلظتی در محیطهای آبی وجود دارد و موجودات تا چه اندازه در معرض آن قرار میگیرند.
آسیبهای گسترده به آبزیان
آزمایشها نشان داده است که پیروگالول میتواند به اندامهای مختلف آبزیان از جمله کبد، کلیه، قلب، مغز، روده و بافتهای تولیدمثلی آسیب بزند. در ماهیها، این ماده باعث تغییرات در خون، سیستم ایمنی، هورمونها و ساختار بافتی شده است. در موجودات ریز آب شیرین مانند حلزونها و سختپوستان نیز اثرات مشابهی دیده شده است.
چرا پیروگالول آسیب میزند؟
بخش بزرگی از این آسیبها زمانی رخ میدهد که پیروگالول در بدن تجزیه شده و مولکولهایی ناپایدار به نام رادیکالهای آزاد تولید میکند. این مولکولها در مقادیر زیاد، به دیواره سلولها، پروتئینها و حتی دیاِناِی آسیب میزنند؛ به این حالت، استرس اکسیداتیو میگویند که میتواند بهمرور زمان، عملکرد طبیعی بدن را مختل کند.
آیا برای انسان هم خطرناک است؟
پژوهشگران میگویند افرادی که در محیطهای کار (مانند کارخانهها یا آزمایشگاهها) با این ماده سروکار دارند ، ممکن است از راه تنفس یا تماس با پوست در معرض آن قرار بگیرند. مطالعات نشان داده است که مواجهه طولانیمدت با پیروگالول میتواند به کبد و کلیهها آسیب بزند. اما هنوز اطلاعات کافی درباره میزان جذب و دفع این ماده در بدن انسان وجود ندارد.
شکاف بزرگ؛ آزمایشگاه با طبیعت فرق دارد
یکی از مشکلات اصلی این است که آزمایشها در محیط آزمایشگاهی انجام شدهاند، اما ما نمیدانیم که آیا آبزیان در طبیعت واقعاً با همین غلظت از این ماده مواجه میشوند یا نه؛ به همین دلیل، پژوهشگران بر این باورند که باید مطالعات بیشتری در محیطهای طبیعی انجام شود.
دکتر محمد حامد، نویسنده این مقاله، توضیح داد: ما باید بدانیم پیروگالول در کجا، با چه غلظتی و برای چه مدتی در محیط وجود دارد. بدون این اطلاعات، نمیتوانیم بهدرستی بگوییم که این ماده چقدر برای آبزیان و انسان خطرناک است.
پژوهشگران معتقدند که باید نظارت بیشتری بر محیطزیست انجام شود و مطالعات بلندمدتی برای سنجش اثرات این ماده در طبیعت صورت گیرد تا بتوان برای حفاظت از آبها و موجودات زنده تصمیمات بهتری گرفت.
