در حالی که صنعت شیلات در سراسر جهان به دنبال راهکارهای نوآورانه برای کاهش صید ضمنی یا ناخواسته (Bycatch) است، استفاده از نور بهعنوان ابزاری برای جلوگیری از گرفتار شدن لاکپشتهای دریایی در تورهای تجاری، نتایج امیدوارکنندهای به همراه داشته است.
پژوهشگرانی از دانشگاه ایالتی آریزونا (ASU)، سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA Fisheries) و صندوق جهانی طبیعت (WWF) با همکاری صیادان یک جامعه ساحلی در مکزیک، چراغی طراحی کردهاند که با بهرهگیری از انرژی خورشیدی، تورهای گوشگیر (Gillnets) را روشن میکند. این نوع تورها بهطور گسترده برای صید گونههایی مانند شاهماهی دمزرد (Yellowtail Amberjack – Seriola dorsalis) مورد استفاده قرار میگیرند.
این چراغ خورشیدی با الگوی چشمکزن ویژهای طراحی شده است که مصرف انرژی را متناسب با مدتزمان عملیات صید بهینه میکند. همچنین این سامانه علاوه بر تأمین نور، بهعنوان شناور (Buoy) نیز عمل میکند و به همین دلیل بهراحتی با تجهیزات رایج صیادی قابل استفاده است.
تیم تحقیقاتی آزمایشهای کنترلشدهای را در آبهای خلیج کالیفرنیا در مکزیک انجام داد. نتایج این آزمایشها نشان داد که استفاده از چراغهای خورشیدی روشنکننده تورها میتواند میانگین نرخ صید ناخواسته لاکپشتهای دریایی را تا ۶۳ درصد کاهش دهد، بدون آنکه میزان صید گونههای هدف تحت تأثیر قرار گیرد.
جزئیات این مطالعه، فرآیند طراحی، توسعه و ارزیابی این فناوری نوین کاهش صید ضمنی را تشریح کرده و نشان میدهد که استفاده از نورپردازی هوشمند تورها میتواند بهعنوان راهکاری مؤثر برای حفاظت از لاکپشتهای دریایی و ارتقای پایداری فعالیتهای شیلاتی مورد استفاده قرار گیرد.
چراغهای خورشیدی چشمکزن، صید ناخواسته لاکپشتهای دریایی را ۶۳ درصد کاهش دادند
این سامانه نوآورانه از یک بدنه پلیکربناتی، سلول خورشیدی انعطافپذیر، باتری لیتیوم-پلیمری و چراغهای LED با نور سبز تشکیل شده است. این چراغها حتی در صورت نبود تابش خورشید، قادرند تا پنج شب متوالی به فعالیت خود ادامه دهند.
برای ارزیابی عملکرد این فناوری، آزمایشهای کنترلشدهای در منطقه ایسلا ال پاردیتو (Isla El Pardito) در ایالت باخا کالیفرنیای جنوبی مکزیک (BCS) انجام شد؛ منطقهای که بهعنوان یکی از کانونهای اصلی صید ناخواسته لاکپشتهای دریایی شناخته میشود.
در یکی از آزمایشها، تورهای مجهز به چراغ با تورهای معمولی (شاهد) مقایسه شدند. این تورها با طول ۸۵ متر و اندازه چشمه ۲۰ سانتیمتر برای صید شاهماهی دمزرد (Seriola dorsalis) مورد استفاده قرار گرفتند. آزمایش مربوط به صید ناخواسته لاکپشتهای دریایی شامل ۲۸ جفت تور و مجموعاً ۶۵۰ ساعت عملیات صیادی بود. همچنین برای بررسی تأثیر این فناوری بر صید گونه هدف، آزمایش دیگری با ۱۴ جفت تور و ۴۰۰ ساعت فعالیت انجام شد. در تمامی مراحل، روشهای صید یکسان به کار گرفته شد تا هرگونه سوگیری احتمالی در نتایج حذف شود.
نتایج نشان داد استفاده از چراغهای چشمکزن به کاهش چشمگیر صید ناخواسته منجر شده است. بر اساس دادههای بهدستآمده، میانگین نرخ پیشبینیشده صید لاکپشتهای دریایی ۶۳ درصد کاهش یافت. این میزان در محدوده کاهشهای گزارششده در مطالعات پیشین (حدود ۴۰ تا بیش از ۹۰ درصد) قرار دارد که تأثیر نورهای ثابت را بر کاهش صید ناخواسته لاکپشتها بررسی کرده بودند. این یافته نشان میدهد که استفاده از نورهای چشمکزن میتواند با مصرف انرژی کمتر، همان کارایی حفاظتی را حفظ کند.
پژوهشگران معتقدند گام بعدی تحقیقات میتواند بر شناخت بهتر و تقویت واکنشهای رفتاری لاکپشتهای دریایی نسبت به نورهای چشمکزن متمرکز باشد تا اثربخشی این فناوری بیش از پیش افزایش یابد.
از سوی دیگر، نتایج آزمایشهای مربوط به صید گونه هدف نشان داد که استفاده از چراغهای خورشیدی هیچ تأثیر معناداری بر میزان صید شاهماهی دمزرد نداشته است. در این بخش از مطالعه که شامل ۱۴ جفت تور و ۴۰۰ ساعت عملیات صید بود، تفاوت قابلتوجهی میان تورهای مجهز به چراغ و تورهای شاهد مشاهده نشد؛ موضوعی که نشان میدهد این فناوری ضمن کاهش صید ناخواسته، بهرهوری اقتصادی فعالیتهای صیادی را نیز حفظ میکند.
محققان تأکید کردهاند که سهولت استفاده و هزینه، از مهمترین عوامل در پذیرش فناوریهای کاهش صید ناخواسته (BRTs) محسوب میشوند. در جریان آزمایشهای میدانی، چراغها بدون نیاز به جداسازی یا تنظیم دستی برای قرار گرفتن در معرض نور خورشید، شناوری و عملکرد خود را حفظ کردند. بنابراین بهرهبرداری از این سامانه نیازی به آموزش تخصصی ندارد و صیادان میتوانند بهراحتی از آن استفاده کنند.
اگرچه هزینه ساخت این چراغها در شرایط آزمایشگاهی و دانشگاهی هنوز نسبتاً بالاست، اما پژوهشگران با بهرهگیری از بازخورد صیادان، نمونه جدیدی طراحی کردهاند که هزینه تولید آن را بیش از ۵۰ درصد کاهش میدهد.
نویسندگان این مطالعه در توضیح نسل بعدی این فناوری اعلام کردند: «بهبودهای طراحی شامل کاهش حدود ۵۰ درصدی ابعاد چراغها در عین حفظ شدت نور، استفاده از شکل هیدرودینامیکتر برای تسهیل جمعآوری تورها، فعال شدن خودکار چراغ هنگام تماس با آب از طریق پنل لمسی خازنی، و همچنین تابش نور به سمت پایین در یک موقعیت ثابت برای روشنسازی بهتر تور خواهد بود.»
آنها افزودند: «پیشبینی میکنیم با استفاده از بدنههای تولیدشده به روش قالبگیری تزریقی و انتقال فرآیند ساخت به کارخانههای تولید انبوه، هزینههای تولید این فناوری بیش از پیش کاهش یابد.»
مترجم : ندا ترابی نیا
